English
پارسی
العربیه
Spanish
Turkish
اردو
پارسی
نمایش
تجسمی
ادبیات
موسیقی
طنز
معماری
انیمیشن
عکس
ادبیات پایداری
جشنواره‌ها
 
 

* مجموعه‌ي «موسيقي حماسي ايران» شامل 24 نوار كاست و لوح فشرده و يك جلد كتاب، حاصل گردهم‌آيي هنرمندان «موسيقي حماسي ايران» است كه از دوم تا سيزدهم ارديبهشت ماه 1376 به همت مديران پژوهش‌هاي كاربردي مركز موسيقي حوزه‌ي هنري در تالار انديشه برگزار شد. اين مجموعه در برگيرنده ي حدود نيمي از اجراهاي صحنه‌اي اين گردهم‌آيي است. با وجود بكر بودن و تازه بودن اكثر قريب به اتفاق اجراها، مجبور بوديم تا منتخبي از آنها را منتشر سازيم. نمونه‌هايي كه در اين مجموعه منظور نشده‌اند اغلب حاوي اشكالاتي چون طويل بودن زمان اجرا، وجود صداهاي پيراموني و مزاحم، ناكوك بودن ساز، خارج بودن صداهاي خواننده در حد محسوس، ناهماهنگي ميان اجراكنندگان، اشكالات ضبط صدا و... بوده‌‌اند. در عين حال در نمونه‌هاي گرد آمده در اين مجموعه نيز گاه شاهد اشكالاتي هستيم كه به دليل اهميت يا منحصر به فرد بودن اجرا از آن اشكالات چشم‌پوشي شده است. اجراهاي موجود در مجموعه‌ي «موسيقي حماسي ايران» بسيار متنوع است، اما مي‌توان آنها را در يك تقسيم بندي كلي، به پنج دسته تقسيم كرد:

1. موسيقي رقص‌هاي حماسي و آييني ايران
2. منظومه‌ها و ترانه‌ةاي حماسي در رثاي قهرمانان مردمي در نواحي مختلف ايران
3. قطعات و مقام‌هاي بدون كلام حماسي (موسيقي كشتي، جنگ و ...)
4. شاهنامه‌خواني مجلسي از نواحي مختلف ايران
5. اوستا خواني به عنوان كهن‌ترين ادبيات حماسي مكتوب ايران

بخش قابل ملاحظه‌اي از اجراهاي گردهم‌آيي هنرمندان «موسيقي حماسي ايران» شامل رقص‌هاي حماسي و آييني از نواحي مختلف ايران بود. بي‌شك توجه به اين بخش از هنر و فرهنگ ايران، تنها با مشاهده‌ي حضوري و يا ديدن تصاوير اين رقصها ممكن است. در عين حال موسيقي همراهي كننده‌ي اين رقص‌ها نيز حاوي جلوه‌ها و موضوعات ويژه‌اي است كه از طريق شنيدن نيز مي‌ـوان تا حدودي به آنها پي برد. از سه نوع شاهنامه خواني (شاهنامه‌خواني زورخانه‌اي، قهوه‌خانه‌اي، مجلسي)، فقط امكان اجراي شاهنامه‌خواي مجلسي ميسر شد. كمبود زمان اجرا در گردهم‌آيي مانع از آن شد كه بتوانيم اجراهايي را از شاهنامه خواني زورخانه‌اي  و قهوه‌خانه‌اي (نقالي) ارائه دهيم. در عين حال بخش شاهنامه‌خواني مجلسي اين مجموعه از تنوع و ارزش زيادي برخوردار است. در اين بخش نمونه‌هايي از شاهنامه‌خواني‌هاي رايج در كرمانشاهان، لرستان، بوشهر، ايل قشقايي، ايل بختياري، گيلان و... ارائه شده است كه از نظر موسيقي و روايت‌هاي مختلف شاهنامه و چگونگي تركيب متن به فردي هستند كه براي نخستين بار انتشار مي‌يابند. بررسي اين نمونه‌ها و تعمق در آن در جهت شناخت ميراث‌هاي فرهنگي براي پژوهندگان فرهنگ ادبيات و موسيقي ايران از اهميت زيادي برخوردار است. سعي ما چنين بود كه برش‌هايي از فرهنگ و موسيقي «چند منظر» و رنگارنگ ايراني را به نمايش بگذاريم. موسيقي حماسي ايران زمين، لايه‌ها و مناظر ديگري نيز دارد كه پرداختن به آنها با فرصت داده شده ميسر نبود. ليك از همين منظرهاي محدود اما رنگارنگ نيز مي‌توان تا حدودي به غناي فرهنگي اين مرز و بوم پي برد. فرهنگ و موسيقي ما «چند منظر» است و براي مشاهده‌ي آن بهتر است از همه‌ي منظرها به مشاهده بنشينيم.

محمدرضا درويشي
زمستان 1382

 

 
آلبوم‌های موسیقی حماسی ایران
 








  نام آلبوم

نمونه آهنگ









موسیقی حماسیی ایران - آذربایجان شرق 2

موزیک

موسیقی حماسی ایران - آذربایجان شرقی 3

موزیک

موسیقی حماسی ایران - آذربایجان غربی(عاشیقی - ارمنی - قره پاپاغی) 4

موزیک

موسیقی حماسی ایران - شمال خراسان 5

موزیک

موسیقی حماسی ایران - شمال خراسان 6

موزیک

موسیقی حماسی ایران - مذهبی زرتشتی،جنوب خراسان 7

موزیک

موسیقی حماسی ایران - خراسان، سمنان 9

موزیک

موسیقی حماسی ایران - سیستان بلوچستان 10

موزیک

موسیقی حماسی ایران -بلوچستان 11

موزیک

موسیقی حماسی ایران - کردستان ، بختیاری 13

موزیک

موسیقی حماسی ایران - کرمانشاهان 14

موزیک

موسیقی حماسی ایران - کرمانشاهان 15

موزیک

موسیقی حماسی ایران - بختیاری، لکی، لری 16

موزیک

موسیقی حماسی ایران - ترکمن صحرا 17

موزیک

موسیقی حماسی ایران - مازندران ، کتول 18

موزیک

موسیقی حماسی ایران - مازندران ، گیلان، تالش 19

موزیک

موسیقی حماسی ایران - موسیقی قشقایی فارس 20

موزیک

موسیقی حماسی ایران - شاهنامه‌خوانی 1- 22

موزیک

موسیقی حماسی ایران - شاهنامه‌خوانی 2- 23

موزیک

موسیقی حماسی ایران - گلچین 24

موزیک

 

 
 
 تذكار رزم‌آوري
     
بيست و سه ساعت اجراي ضبط شده از «موسيقي حماسي ايران»، مجموعه‌اي كه در نوع خود، در كيفيت و كميت، در تاريخ نشر آثار موسيقي در ايران، تا به حال، كم نظير و بلكه بي‌نظير مي‌نمايد، يادگار يكي از بزرگترين جشنواره‌هاي ويژه‌ي موسيقي نواحي ايران است. در اين فرصت كمياب كه با توجه به نيازهاي فرهنگي زمان برگزاري خود، به هزينه‌ي هنگفت و مسئوليت‌پذيري كلان- فرهنگي مركز موسيقي حوزه‌ي هنري پديد آمد، آخرين امانت‌داران فرهنگ باستاني موسيقي رزمي در اين مرز و بوم، بر صحنه‌ي تالار انديشه ظاهر شدند و شگفتي آفريدند؛ در همان شب‌ها، باورهاي بسي از افراد كه ماترك هنر موسيقي ايران را محدود به چند نوع شناخته شده در حوزه‌هاي جديد شهري مي‌دانستند و به جز بزم افروزي و طرب انگيزي پيش پا افتاده، حد ديگري براي موسيقي ايراني نمي‌شناختند، دگرگون شد و روايت شنيداري تفكر قدمي ايراني كه استوار بر رزم و سلحشوري است، علاقه‌مندان شناخت انواع موسيقي را به اين گنجينه‌هاي پنهان در گوشه و كنار اين ملك، متوجه كرد. در سال‌هاي پاياني قرن شمسي حاضر، كه روند محتوم شهرنشيني جديد، خواه ناخواه رو به فزوني است و مرگ فرهنگ‌هاي كهن را نزديك و نزديك‌تر نشان مي‌دهد، حضور زنده‌ي آخرين راويان اين فرهنگ‌ها، در استوديوها و بر صحنه‌ي تالارها، ضبط دقيق آنچه كه در سينه دارند و تحقيق درباره‌ي آ»ها، به همت محققان امروز و فردا، تنها كاري است كه مي‌توانيم انجام دهيم تا پيوندمان را با ماحصل هزاران سال تفكر و زندگي گذشتگان، تا جايي كه امكان دارد، حفظ كنيم.

«موسيقي حماسي ايران»، بخشي روي صحنه‌ي تالار انديشه و بخشي ديگر در استوديو ضبط شده است. هيچكدام از اين دو محل، محمل اجراي حقيقي براي اين نوع موسيقي‌ها نيستند. آنها را بايد در شرايط طبيعي‌زاد و بوم خودشان شنيد. اما اين امكان براي نود و چند درصد دوستداران اين نوع موسيقي‌ها فراهم نيست؛ و تا چند سال ديگر شايد براي هيچكس فراهم نباشد. اين ضبطها، رونوشتي است از حقيقت دروني موسيقي‌اي كه در شرايط مخصوص زماني، مكاني و «اخواني» آن، تجلي مي‌يافته يادداشتي است شنيداري، از آنچه كه روي صحنه رخ داده است. آن رخداد، در همان زمان اجرا بر صحنه‌ي تالار انديشه نيز نوعي يادآوري بود، از آن چه كه در شرايط حقيقي اجراي طبيعي و مرسوم آن، صورت مي‌بندد. بنابراين، ضبطها و گردآوري‌هاي حاضر را بايد از منظر واقع‌گراي محققانه‌اي نگريست كه آگاه به تمام مقتضيات و مقدورات است، و از حاصل آن، به عنوان يك عامل تذكار، و در حكم تلنگري بر ناخودآگاه ذهنيت تاريخي موسيقي‌مان، براي دوباره راه افتادن چرخه‌ي تامل و تفكر و خلاقيت، بهره گرفت.

موسيقي‌هاي حماسي و نواحي گوناگون ايراني، همان طور كه از نامش پيداست، متكي به روحيه‌ي رزم‌آوري و فرهنگ رزمي است، اما عرضه و اجراي ميراث باستاني فرهنگ رزم در اجراي  موسيقي‌هاي «رسمي» ، «رسانه‌اي» ايران امروز، به حدودي شبه شعاري و نمايشي و البته «مناسبتي» تقليل يافته و آنهم محصول طبيعي  و جبري شرايط تاريخ و حيات فرهنگي ما در دويست سال گذشته است. اما روحيه‌ي رزم آوري در همين بقاياي امروزين فرهنگ‌هاي نواحي و موسيقي‌هاي بومي ايراني نيز، الزاماً محدود به ظواهر و اشكال باستاني «رزم» و يا مشروط به پذيرفتن صورت امروزي «جنگ» نيست. موسيقي‌هاي باقي مانده از دفاع مقدس هشت ساله‌اي اخير نيز حكايتي متفاوت از اين بحث را دارند. اين روحيه، معطوف است به ن گاهي بس پر سابقه و خردپيشه كه ستيز متفكرانه با خويشتن و جهان را (به مفهومي كه مولانا جلال الدين بلخي رومي مي‌گويد: به جز خود هيچ نگذارد؛ و با «‌خود» نيز بستيزد...)، مثل آييني هر روزه، به مددد تفكر و تذكر و انجام مناسك مخصوص، توصيه مي‌كند تا رهرو را به چكاد سرفرازي و رستگاري برساند. اين مجموعه آخرين بقايا از روايت شنيداري اين نوع نگاه و تفكر است كه همچون پاره‌هاي گنجي شايگان در سينه‌هاي خنياييان اين سرزمين، امانت‌داري، اجرا و ضبط شده است.

انتشار اين مجموعه، مدتي مديد- در مديريت‌هاي پيشين مركز موسيقي- به تعويق افتاد. انتشار اين آثار- كه در بي‌اعتنايي مديران سابق، تنگناهاي مالي و پيچ و خم‌هاي فرساينده‌ي اداري (بين سال‌هاي 1376 تا 1381)، براي هميشه در محاق تعليق و حتا محال افتاده بود- با صرف وقت و با هزينه، به انجام رسيد. اكنون هفت سال از آن شب‌هاي درخشان و اجراهاي كم نظير مي‌گذرد. شماري از آن مجريان توانا كه درآن شب‌ها روي صحنه‌ي تالار انديشه شگفتي آفريدند، ديگر در ميان ما نيستند و چه بسا كه راهشان نيز بدون رهرو مانده است. راه و رسمي كهن كه با هزاران مشقت، در سينه‌ي راويانش، صدها سال دوام كرده بود، آخرين بقيه السيف خود را به ما سپرده است و بر آنيم كه هر چه سرمايه‌گذاري براي نشر اين امانت نفيس انجام شود، باز هم زياد نيست.

در اين مجموعه، بخشي از آمار فرهنگي و مباني اعتقادي مركز موسيقي حوزه‌ي هنري، يعني فرهنگسازي و الگوسازي از طريق عرضه‌ي اجراهاي منتخب، انجام گرفته است. كيفيت و روحيه‌ي كليت متكثر موسيقي ايران نزد اكثر افراد ناآشنا، دير آشنا و كم آشنا به عمق اين موسيقي‌هاي ارزنده، چه در داخل و چه در خارج كشور، با اجراهايي شبه بزمي، محدود و گاه پيش پا افتاده، شناخته شده و گاه اين «برداشت» را به كل موسيقي‌هاي موجود در ايران تعميم داده‌اند. در حالي كه اين طرز تلقي حداكثر مربوط به صده‌ي معاصر و محدود به چند كانون شهرنشيني است و درباره‌ي ما ترك تمام فرهنگ‌هاي صوتي (خوشبختانه هنوز حي و حاضر در ايران) صدق نمي‌كند و اميد ما به احياي اين نوع تفكر در فضاي خلاقيت‌هاي آينده‌ي موسيقي اين مرز و بوم است.

آلبوم حاضر،سرشار از هنرنمايي‌هاي متنوع در شكل‌هاي گوناگون، وجهي ناشناخته از تفكر را در حيات موسيقيايي اقوام ايراني را بازنمايي و معرفي مي‌كند، وجهي كه مي‌‌تواند مورد نظر موسيقي شناسان، مردم شناسان و حتا تاريخ‌نگاران ايراني و غير ايراني قرار گيرد.
تمام حقوق مادی و معنوی پایگاه جامع اطلاع رسانی هنر به حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی تعلق دارد.
استفاده از منابع محتوایی با ذکر منبع مجاز است.
Skip Navigation Links
home_New
تمامی حقوق مادی و معنوی برای شرکت نگار (حوزه‌هنری سازمان تبلیغات اسلامی) محفوظ است. | نقشه سايت