منتقدان اين تحول با انتقادهايي كه بر آن روا مي‌دارند بر اين باورند كه بالاخره اين راه سپري خواهد شد و با انگاره‌هاي خود از اين حقيقت در نمي‌گذرند كه اين تحولات بر زندگي انسان قرن بيست و يكم تاثير گذاشت و نويدها و ابهامات او را تغييرات سرعت مي بخشد و مردم را وا مي‌دارد تا به بازنگري آراء و انديشه‌هاي خويش بپردازند و ارزش‌ها و نهادهاي موجود را مورد نقد وبررسي قرار دهند و نتيجه مي‌گيرند كه مسلما در اين رهرو سطح آگاهي‌ها و اطلاعات همگاني مردم ارتقاء مي‌يابد.
    از نتيجه نگاه منقدان و معتقدان بايد دريافت كه مسلما در اين روند دگرگوني‌هاي اساسي وجود خواهد داشت كه در بين آنها پذيرش دگرگوني‌هاي تكنولوژيك براي همه جوامع موثرتر و گريز ناپذيرتر است.
    پديده‌ اينترنت در فرايند جهاني شدن پوياترين و جامعترين تحولي است كه بعنوان منبع بزرگ اطلاعات جهان هيچ كس نتوانسته اين موفقيت بزرگ تكنولوژيك را ناديده انگارد. به همين دليل آثار و تبعات آن گستره وسيعي را در برگرفته و امروزه بعنوان تكنولوژي برتر مهمترين عامل پشتيباني اطلاعات علمي و هماهنگ كننده آهنگ آن در جهان كنوني است. از نگاه اين منتقدان بايد دريافت علاوه بر عدم مقابله با اين پديده سرمايه‌گذاري بر نكات مثبت اين تكنولوژي بهترين راه مقابله با ابعاد منفي آن است.
    جهش يكباره ابر رسانه اينترنت در دهه اخير راه قرنها را طي و تابعي از مختصات همه علوم شده است. فرهنگ و علم در جهان امروز بعلت فعل و انفعالات سرعت پيشرو اين رسانه بصورت قابل ملاحظه‌اي توسعه يافته و همه انديشمندان معاصر را به يك رقابت جهاني فرا خوانده است. اين ابزار در اين زمينه فزون طلب، گسترش پذير و بسط يابنده است. منابع و ماخذ به سهولت در اختيار گذاشته شده و فاصله‌ها از بين رفته و عامل يافتن براي هر تجسس در هر پژوهش را در كوتاه‌ترين زمان از منابع و ماخذ موجود در سراسر جهان ميسر شده است.
    در اين فرآيند آموزش يكي از موثرترين و بي‌خطرترين عوامل مربوط به تكنولوژي اينترنت است. به همين دليل شديدا مورد استقبال همگان قرار گرفته و حتي براي مخالفين خود را در اين زمينه كوچك‌ترين ترديدي باقي نگذاشته است. اينترنت بعنوان ابزاري برتر در بسياري از مكان‌ها راه دشوار آموزش را نزديك،‌ هزينه‌هاي آن را از ارزان و عوامل دست‌نيافتني را دست يافتني و اهالي علم و تحقيق را به چالشي سودمند فرا خوانده است. بايد پذيرفت كه اين چالش تقريبا در بستن راه‌هاي ديگر به علت طولاني بودنشان در زمينه‌هاي تحقيقات و پژوهش بسيار موفق بوده و در ساختن مسيري نوين بهترين و سهل‌الوصول‌ترين راه را ارائه كرده است. علاوه بر اينكه امكان رابطه‌اي سالم را بين همه انديشمندان جهان بوجود آورده آنها را از بايگاني كردن علم قديمي خود منع و به روز آمد كردن آن تشويق مي‌كند.
    گستره فراگيري آموزش در جهان امروز وابستگي مستقيم به متدولوژي پويا دارد اما بهرمندي از اين متدولوژي رابطه نزديك با ابزار برتر را اقتضا مي‌كند و ابزار برتر بهترين امكانات را براي تسهيل پويائي آموزش فراهم مي‌آورد.
    در طول قرون آموزش وام‌دار ابزار و منابعي بوده كه دسترسي به آنها با صرف عمر محقق و تحقيق همراه بوده است و چه بسا پژوهش‌ها و پژوهشگران فراواني بعلت فقدان ابزار و مآخذ در اين راه متوقف شده‌اند. آموزش گران هميشه در آرزوي استفاده توامان ابزار ديداري، نوشتاري و شنيداري بوده‌اند تا در ارتقاء تحصيل و تدريس بالاترين تاثير را حاصل كنند.
    بهره‌مندي فراگير از همه ابزار در آموزش رمز موفقيت اين شيوه خواهد بود. اين روش قادر است با شكستن هر نقطه جغرافيائي اجزاي هر مكان و عناصر هر موجود را كه انسان به دانش آن دسته يافته در كارگاه و لابراتوار را به كمك تصوير و صدا در هر مكان و زمان به سمع و نظر هر آموزش گيرنده برساند و هر لايه عنصر را با بهره‌گيري از تصوير متحرك تجزيه و تحليل كند. متفكرين اين شيوه آموزش بطور جدي ادعا مي‌كنند توسعه روزافزون اين ابزار در جهان امروز باعث مضاعف شدن علاقه دست‌اندركاران واقعي تربيت و تدريس شده است و آنها بعنوان اصحاب آموزش مدرن در دوران معاصر در تلاش براي تدبير يك تكنولوژي منحصر به فرد براي ساختن ترويج آينده علم و دانش هستند.
    آنچه بوجود آمده تاكنون بر آموزش سراسر دنيا تاثيرجهان شمول و موثري گذارده است اما در بحث كلان اين پديده ديري نخواهد پائيد تا اين تاثير بر ابعاد مختلف آموزش حرفه‌ائي بين‌‌المللي چهره موثر خود را به نمايش بگذارد. مسلما با توجه به رشد روزافزون بهره‌گيري از اينترنت، جهان آموزش بدين دليل كه با خبرگان اجتماعي سروكار دارد جزا اولين بهره‌وران از اين ابزار استثنائي خواهد بود. خصوصا اينكه آموزش در اين گذر با يك سرمايه‌گذاري نسبتا ارزان و سودمند با آموزش كامپيوتر و نحوه فراگيري استفاده از آن و نرم‌افزار‌هاي آموزشي به نتايج قابل عرضه‌اي دست خواهد يافت. رابطه علمي و متد دانشجو و معلم، دانشجو و دانشجو بعلت وجود منابع غني علمي و با استفاده از قابليت خذف زمان و مكان استفاده بيشتر در اين شيوه را افزايش خواهد داد. امكان آسان دست‌يابي فرامكاني به نيروهاي آموزش گيرنده و آموزش دهنده باعث جهاني شمولي اين صنعت آموزشي شده و گستره وسيعي از دانش‌ پژوهان جهان را در خود مجتمع كرده است.
    اين واقعه همانند ديگر تاثيرات تكنولوژيك اكثر سرمايه‌گذاران فرهنگي بزرگ جهان را مجبور ساخته تا در سوددهي آينده تحقيق و پژوهش و نشر مشاركت كرده و سرمايه‌گذاري كنند. در اين سرمايه‌گذاري رقابت بقدري پر سرعت و نزديك پيش مي رود كه اكثريت صاحب نظران امر آموزش معتقدند اين روند باعث خواهد شد تا در اواخر اين دهه آموزشي بجز اين طريق وجود نداشته باشد.
    نگاه واقع‌نگرانه ما در اين مهم بدين دليل لازم است كه شروع سرمايه‌گذاري كشورها و اكثر دانشگاه‌هاي مهم دنيا به معني جدي بودن اين مسئله در نظام آموزشي آينده جهان است. هم اكنون سرمايه‌گذاري در اين نوع آموزش براي كمپاني‌هاي  بزرگ آموزشي جهان مرسوم شده است. مراكز مهم آموزشي جهان شده ديگر صنوف تكنولوژيك شديدا در همانند حال سرمايه‌گذاري براي يافتن راه‌هاي بهتر و سريعتر در مسئله آموزش هستند. ديناميسم دروني اين جامعه دائما در حال توسعه‌هاي تئوري و فني در اين پديده هستند و با توانائي‌هاي بالقوه رسانه‌ائي آن با مشاركت‌هاي علمي و فني به سرعت شبكه جهاني آموزش را رشد مي‌دهند. دولت‌ها با سرمايه‌گذاري‌هاي كلان در حال وسعت بخشيدن به اين شاخه از تكنولوژي اطلاعات هستند و در اين فضاي هوشمند اطلاعاتي همه در تلاشند تا با افزايش محتواي اطلاعات متنوع و متكثر به اين واقعيت اجتماعي عصر جديد پاسخي در خور تامل بدهند و در تعاملهاي آموزشي و تربيتي اين مهم سهيم باشند. اين موارد خود عاملي براي پيشرفت روزافزون آموزش اينترنتي و بهره‌گيري از سرمايه‌هاي فراوان مالي و علمي اين  شركت‌ها است.
    در اين زمينه بايد توجه داشت، مشاركت اكثريت انسانهاي علمي و فرهنگي در نظام آموزشي جهاني بزرگترين تضمين علمي و اخلاقي در اين مسير است. در فضاي مسلط آموزشي متكي به قوي‌ترين ابزار كنوني كه هيچگونه ضرري را بدنبال ندارد تلاش بمنظور بقاء و حضور در صحنه و تاثيرگذاري برآن براي رشد و اعتلاي فرهنگي كشور بسيار مهم و ارزنده است و مهمتر از آن در اين رهرو توجه خاص به اين انقلاب آموزشي و مهمتر از هر كنكاش است كه بعنوان اشكال ممكن است بر فلسفه اين تكنولوژي وارد باشد. تذكر اين نكته مهم است كه اين واقعه توسط صاحبان انديشه‌هاي آموزشي بدليل استفاده بهتر ابزاري جدي گرفته شده و سرعت پيشرفت آن با سرمايه گذاريهاي كلان بدون توقف داراي نتايج روزافزوني در جهان امروز است.اين تحول در مجموع،  تئوريسن‌ها،‌ مراكز،‌ دولت‌ها و صاحبان سرمايه در اين مورد را بسيار قانع كرده است. نقصهاي وارد بر اين نظام آموزشي هر چند بسيار اندكند ولي بعنوان جدي‌ترين پروژه‌هاي تحقيق و پژوهش در حال بررسي و ارزيابي قرار گرفته‌اند تا در اولين فرصت چاره‌اي  براي آنها انديشيده‌ شود.
    ورود در اين سيستم علاوه بر ورود آموزش تكنولوژيك مي‌تواند يك عامل مهم براي آموزش مباني تكنولوژي اطلاعات و ارتقاء فرهنگ كامپيوتر و اينترنت در كشور باشد كه خود داراي اهميت فراوان است.
    نظام آموزشي مجازي محدود به هيچ مقطع، سن و دوره خاص نيست و با توجه به گستره  فعال خود در نظر دارد آموزش را در همه مقاطع فعال كند. بدين دليل كه محدود به زمان و مكان نيست مي‌تواند همه علاقه‌مندان به آموزش را با گزينه‌هاي ساده تر از آنچه كه تاكنون در آموزش مطرح بوده است به يك فراخوان همگاني دعوت كند و مسلما بدين ترتيب يكي از عوامل مهم در مقابل مدرك‌گرائي خواهد بود.
    اين تكنولوژي بايد توجه كشورهاي جوان را كه امكان خدمات آنها نمي‌تواند همه علاقه‌مندان به آموزش را راضي كند بيش از همه برانگيزاند. چون هزينه‌هاي اين آموزش با توجه به تاثيرات آن بسيار ارزان و قابل توجه خواهد بود و با كمترين امكانات دستيابي به بهترين شاخصه‌هاي آموزشي در گذشته روستاها فراموش نمي‌شوند. آرمان شهري جزء خصوصيات اين طرح نيست و نقاط دور و نزديك،‌ شمال و جنوب مي توانند با سرمايه‌گذاري مساوي در يك حد از نتايج آن بهره‌مند شوند.
    مسئله كارگاه‌هاي آموزشي يكي از نكاتي است كه در روند آموزش مجازي مورد بررسي فراوان قرار گرفته و نتايج بسيار موفقي در اين روند بدست آورده است،‌استفاده از ابزار چند رسانه‌اي مانند فيلم‌هاي آموزشي،‌ گرافيك و انيميشن در آزمايشات اوليه نشان داده كه در بعضي از موارد از كارگاه‌هاي فيزيكي در فهم مطالب قابل استفاده‌تر بوده است.
    در اين روند رشته‌هاي هنري مي‌توانند از اين ابزار بطور موفق استفاده كنند به اين دليل كه خلاقيت‌هاي هنري مهمترين عامل در كارگاه‌هاي آموزشي در دانشگاه مجازي است و بهره‌گيران از اين سيستم آموزشي بدون استفاده از هنرمندان در اين راه موفق نخواهند بود. استفاده از ابزار هنر و چگونگي پردازش به مطالب علمي از زاويه تصوير مهمترين عامل موفقيت در اين راه است كه هنرمندان اين شيوه را از ديگر اهالي علم بهتر مي‌شناسند.
    گرافيك يكي از رشته‌هائي است كه بيش از 70 درصد از دروس آن مي‌تواند در دانشگاه مجازي به خوبي ارائه شود. اين رشته كه در دنياي امروز به يك رشته كاملا تكنولوژيك تبديل شده است مي‌تواند علاوه بر دروس مباني واحدهاي تخصصي خود را به خوبي در يك محيط مجازي تعريف كند.
    تكنولوژي جديد امروز تاسيس رشته تواناي Multimedia  يا چند رسانه‌ائي را در دانشگاه‌هاي هنري اقتضا مي‌كند. اين رشته مي‌تواند در كنار بقيه تخصص هاي دانشگاه‌هاي هنري براي تكميل شيوه‌هاي نوين خصوصا استفاده از هنر بعنوان يكي از ملزومات علوم اينترنت موثر واقع شود.

دكتر علي‌اصغر فرامرزيان
عضو هيئت علمي دانشگاه الزهرا (س) دانشكده هنر