25235
  ۱۳۹۰/۸/۹
یک قدمی پایان
نگاهی به کتاب فرزندان سایه نوشته گارت نیکس
   

سه ساله که اینجا و کنار سایه هستم. ولی خودش پونزده ساله که این جاست از زمان «تغییر» تابه حال از اون زمان تا حالا بچه های زیادی اینجا بودند.
مصاحبه هاشون رو دیدم، ولی خودشون رو هیچ وقت. توی تاریکی می شینی و به صورت هاشون نگاه می کنی که از زندگی های کوتاه شون صحبت می کنند و از خودت می پرسی دست آخر چی کارشون رو ساخت؟ یه وینگر از آسمون روی سرشون خراب شد؟ ردیاب ها اون قدر پی شون رو گرفتند تا از پا افتادند و بعد میرمیدون ها خلاص شون کردند یا یه فرت وقتی توی یه سوراخ تاریک قایم شده بودند سر رسیده بود و کلک شون رو کنده بود؟
و الان دارید منو تماشا می کنید... و از خودتون می پرسید... چی کار اونو ساخت؟
وحشت، فانتزی، علمی تخیلی، آخرالزمان: چهار ژانر مختلفی که به رمان «فرزندان سایه» شکل می دهند، این روزها، نظر خواننده نوجوان را بیشتر از هر چیزی به خود جلب می کنند. چرا؟ جواب مشخصی وجود ندارد، اول از همه، این سلیقه بازار است. بعد، تمایل بازار باعث شده تا تبلیغات زیادی بر روی این ژانرها صورت بگیرد و درنهایت، می توان گفت که فن آوری های روز، به نوجوان امروز کمک می کند تا بیشتر چنین چیزهایی را بپذیرد، تا آن که بخواهد سراغ دیگر ژانرها موجود در ادبیات برود. این آثار، همان داستان هایی هستند که به صورت مختلف جلوی دیدگان او قرار می گیرند، به شکل فیلم ها و سریال ها، کلیپ های موسیقی و کمیک استریپ ها و مهم تر از همه، در شکل بازی.

                      

بازی را نباید دست کم گرفت. نسل جوان امروز ما، با اولین نسل های بازی های رایانه ای بزرگ شده است و امروز این بازی ها، در ترکیب زندگی اکثریت مطلق نوجوان های ما جای خود را باز کرده اند. بازی هایی که صرفا با رایانه انجام نمی شوند، بلکه وسایل پیش رفته و مخصوص به خود را دارند. این بازی ها، همان چیزهایی را در خود دارند، که درون «فرزندان سایه» رسوخ کرده. شاید برای همین اولین فصل های کتاب، خیلی به این مدل بازی ها نزدیک هستند: نوجوانی از اردوگاه فرار کرده و حالا موجوداتی عجیب وغریب دنبالش هستند. او باید فرار کند. بخش هایی طولانی از کتاب به توصیف این گریزها می پردازد و در عین حال، نوجوان که حالا دوستانی پیدا کرده، باید راهی بیابد تا منشأ این موجودات را پیدا کرده و زمین را از شر وجودشان خلاص کند. اما اول از همه، ارباب های این موجودات که هستند؟ راوی باید این راز هولناک را کشف کند، حقیقت را مقابل چشمان خواننده قرار بدهد و به دنبال راهی برای گریز ابدی خود و نسل انسان باشد.
در این گریز میان انسان، ماشین ها و ارباب ها، فانتزی و علمی تخیلی نقشی جدی بازی می کنند. راه برای خیال پردازی های نویسنده باز است. می تواند تاریخ انسان و جهان را آن گونه که دوست دارد تحلیل کرده و همان طور که مطابق خواسته های داستانی او است، این تاریخ را پیش ببرد. در «فرزندان سایه»، گارت نیکس برای خلق جهان داستانی خود، چارچوب زمین را تغییر داده است: «تغییر» رخ داده، انسان های بالغ از صفحه زمین محو شده اند و کسی نمی داند آن ها به کجا رفته اند. موجوداتی از بُعدی دیگر بر زمین فرمان روایی می کنند. آن ها فرزندان انسان را در اردوگاه های خود رشد داده، از بدن و مغز آن ها برای خلق ماشین های خود استفاده می کنند. همین ماشین ها هستند که در رمان باید با آن ها جنگید: ماشین هایی با کارکرد و فن آوری ماشینی، اما صورت، دست ها و پاهای انسانی.
این تصویر، تصویری هولناک است و راه را برای یک ژانر دیگر باز می کند: وحشت. کتاب، خون آشام های خاص خود را دارد: ارباب ها، نوعی انسان که معتقد است انسان های موجود بر روی زمین حیوان هستند و چیزهایی برای به بازی گرفته شدن و لذت بردن. از انسان ماشین می سازند و ماشین ها را به جان هم می اندازند تا سنت جنگی خودشان را پیش ببرند. در این میان، چند نوجوانی که نجات پیدا کرده اند، باید از کمک های موجود برای پیدا کردن راه گریز استفاده کنند. کمک آن ها، سایه است. موجودی رایانه ای که در تصویرهای هولوگرافیک خود زنده است. می گوید که سابقا انسانی بالغ بوده و استاد دانشگاه و حالا در ذهن رایانه ای خود، از امکانات گذشتگان زمین استفاده می کند تا به نوجوان ها فن آوری لازم برای مقابله با ارباب ها را بدهد اما خود سایه واقعا کیست؟ این اصلی ترین سوال کتاب است، که به پایان آن، جلوه ای جذاب می بخشد.«فرزندان سایه» یکی از کتاب هایی ست که از دل یک جمع دوستانه و قدیمی ایرانی بیرون آمده است: آکادمی فانتزی. جوانانی که زمانی دور هم جمع شدند و این وب سایت را درست کردند، حالا به جایگاهی در دل فرهنگ ایران رسیده اند که می توانیم نتایج کاری شان را بیرون از چارچوب های صفحات وب تماشا کنیم. آن ها سلیقه هم نسل های خودشان را می سنجند و برابر آن سلیقه کتاب انتخاب کرده و منتشر می کنند. «فرزندان سایه» یکی از این کتاب هاست و باید منتظر باشیم تا در آینده ای نزدیک، جلدهای دیگری هم از این سری کتاب ها، به دست مان برسند. کتاب هایی که خود نوجوان های ایرانی برای مطالعه خودشان انتخاب کرده اند و خود ترجمه کرده و بازاریابی کرده اند. حالا منتظر هستند تا نتیجه را در بازار هم نسل های خودشان مشاهده کنند.

   
  

   سیدمصطفی رضیئی 
   روزنامه تهران امروز 
 

©2019 HozehHonari. All Rights Reserved